| Als er een God is, waarom is er dan zoveel ellende op de wereld? |
|
Advent: 2e kaars aansteken Lezen: Psalm 105:4-6 Zingen Psalm 105:5 Inleidende woorden voor het votum: Laten wij gaan staan voor de HEER, die trouw is aan zijn verbond Liedboek 444:1+2+3 “Grote God, wij loven U” Wet Liedboek 122:1+3+4+5 “Kom tot ons, de wereld wacht” Gebed Kindermoment Schriftlezing: Romeinen 8:18-30 (Tonja Titsing) Verkondiging Gz 34:1+2+3 “Al zou de vijgenboom niet bloeien” Dankgebed Collecte Slotzang: Liedboek 124:1+2+3+4+5 “Nu daagt het in het oosten” Thema: “Als er een God is, waarom is er dan zoveel ellende op de wereld?” (deze dienst staat in het teken van het jaarthema “met je mond vol tanden”) (stap 0: Wat is het probleem?) “Als er een God is, waarom is er dan zoveel ellende op de wereld?” -Misschien is deze vraag helemaal geen issue voor je en hadden we ‘m hier helemaal niet hoeven bespreken. -Misschien is dit een vraag die je al heel wat keren voor je kiezen hebt gehad. Het maakt nogal uit wie die vraag stelt. -Is het iemand die eigenlijk helemaal niet geïnteresseerd is in het antwoord, maar die door de vraag te stellen je in een hoek zet? Je zou willen dat je handvatten krijgt om deze persoon toch aan het denken te zetten. -Of van iemand die serieus op zoek is naar God, maar zoveel dingen ziet gebeuren die hij / zij niet begrijpt. -Misschien is die vraag voor u, voor jou, levensgroot . Je vertrouwde God, zoals een kind z’n vader vertrouwt, maar toen dat verschrikkelijke gebeurde, toen begon die vraag voor jou te leven. Wat is nu het probleem? Als God goed is en tegelijk almachtig is, waarom is het dan zo’n puinhoop op deze wereld? Veel mensen zeggen: Of God is almachtig, maar niet liefdevol goed genoeg om een eind te maken aan de ellende. Of Hij is eindeloos goed, maar er niet machtig genoeg voor om een eind te maken aan alle ellende. Oftwel: als God God is, is hij niet goed. Als God goed is, is hij geen God. (Stap 1: Kwaad en lijden geen bewijzen tegen God) “Als er een God is, waarom is er dan zoveel ellende op de wereld?” Maar wat zit er nou eigenlijk achter die vraag? Daar zit de aanname achter dat wij geen zin kunnen ontdekken aan het lijden, Dat het daarom zinloos is, En dat daarom God niet kan bestaan. Inderdaad: Wij kunnen die “waarom-vraag” niet beantwoorden. Maar is er daarom ook geen antwoord op die vraag? Kan het lijden geen doel hebben? In feite zit achter deze vraag een enorme overschatting van wat wij kunnen overzien. Met een simpel voorbeeldje hoop ik dat duidelijk te maken. Stel dat ik heerlijk met m’n hond heb gewandeld in een gebied met veel water en gras. (Dia Hond) Voor ik naar huis rijd, check ik nog even of de hond in de auto zit. Als ik hond niet in de auto zie zitten, is het redelijk om te veronderstellen dat hij er ook werkelijk niet is. Nogal logisch. Maar als ik de hond vervolgens in de auto heb, en ik denk: nou, ik zie geen teken, dus die zullen er wel niet zijn, maak ik een fout. (Dia Teek) Het is onredelijk om –als het de tijd is voor teken- aan te nemen dat ze er niet zijn. Wat ik moet doen is: de tijd nemen om z’n vacht af te speuren. Maar zelfs dan heb ik geen zekerheid. Ik moet er ernstig rekening mee houden dat zich in zo’n dikke vacht en zulke lange haren altijd van die miniscule beestje kunnen verstoppen. En als ik ‘m zo op de foto zie, ben ik maar wat blij dat ‘ie zo klein is ;) Veel mensen vinden dat als er redenen zijn voor het kwaad, dat eerder een grote zwarte hond zou zijn dan een venijnige kleine teek. Maar waarom zou dat het geval zijn? Met andere woorden: als ik geen antwoord zie op mijn waarom-vraag, betekent dat ook dat er geen antwoord op is? De bijbel is het boek dat ons laat kijken áchter de werkelijkheid. Kijk naar Jozef. Wat zal hij in de put gebeden hebben om redding. Wat zal hij onderweg naar Egypte gebeden hebben om redding. Wat zal hij – eenmaal in de gevangenis na die episode met Potifars vrouw – gebeden hebben. Op al die momenten zag hij geen enkel antwoord op zijn “waarom-vragen”. Maar het antwoord was er wel. Alleen hij zag het pas toen hij de 2e man van Egypte werd. En hij daardoor in staat was zijn vader en zijn broers in het leven te houden. Hij zag trouwens maar een klein stukje van het antwoord. Want zag hij dat hij daardoor mee mocht werken aan de komst van Jezus Christus naar de aarde? Daarnaast zou het de moeite waard zijn om te overdenken wat Jozef aan persoonlijke groei heeft doorgemaakt, juist door wat hij voor z’n kiezen kreeg. Daarom stel ik die vraag ook op het themapapier. Dat brengt het nog dichterbij. Is het mogelijk om die waarom-vraag een klein beetje te relativeren? Soms zien we in ons eigen leven iets van een antwoord. En dan zeg je: het was een afschuwelijke ervaring, maar hij heeft met wel gemaakt tot de persoon die ik nu ben. Misschien kun je er helemaal niks aan zin ontdekken van het kwaad wat je treft. Wat is het dan heerlijk dat we net uit Romeinen 8 die verzuchting lezen: de schepping is ten prooi aan zinloosheid. Wat is het heerlijk dat Paulus niet meteen gaat preken. Van oh ja, die zin is er wel en dat moet je ook gaan zien. Nee, God kan wel tegen een stootje. Hij hoeft je hier en nu niet alle antwoorden te geven. Die zijn veel te groot om te bevatten. Maar zie je dat kwaad en lijden op zichzelf geen reden zijn om te twijfelen aan het bestaan van een goede en almachtige God? * (stap 2: Kwaad en lijden zijn eerder bewijzen voor God) We hebben het vanmorgen over de vraag: “Als er een God is, waarom is er dan zoveel ellende op de wereld?” Voel je hoe diep die vraag gaat, wat voor overtuigingen daar achter zitten? We vinden dat mensen niet zouden moeten lijden. We vinden het onbestaanbaar dat mensen van honger moeten sterven. Of dat mensen het slachtoffer worden van geweld. Maar wacht eens even. Waarom vinden we dat allemaal? Waar komt dat vandaan? Heel veel mensen vinden dat het leven volstrekt toevallig is ontstaan en zich heeft ontwikkeld volgens de evolutietheorie. Maar het evolutionaire mechanisme van natuurlijke selectie is afhankelijk van dood, natuurlijke selectie is gebaseerd op het geweld van sterkeren tegen zwakkeren. Dat is dan allemaal heel natuurlijk en acceptabel. Maar als het ons raakt, of onze familie, dan is het opeens zo afschuwelijk? Dan is de samenleving zo verpest? Dan vinden we de wereld oneerlijk? Welke goede basis heeft iemand die niet in God gelooft om boos te zijn over onrecht en uitbuiting? Hoe komt het eigenlijk, dat je een idee hebt over goed en kwaad, over eerlijk en oneerlijk ? Waar komt het vandaan dat je aanvoelt dat mensen niet bedoeld zijn om te sterven in de Twin Towers, of meegesleurd te worden door een tsunami, of van honger en dorst om te komen in de hoorn van Afrika? Het botst toch aan alle kanten met je wereldbeschouwing dat we er maar toevallig zijn, dat er geen goddelijk plan achter zit? Het probleem van het kwaad is een probleem voor een christen. Maar is het niet een nog veel groter probleem voor wie niet gelooft? Ik denk dat christenen in Nederland zich veel te makkelijk in een hoek laten drukken. Jij mag je op je werk of in je familie echt veel zekerder opstellen. Niet omdat jij de wijsheid in pacht hebt, maar omdat geloven in God ergens op slaat. Want inderdaad, we zijn bedoeld voor een leven vol liefde, en niet om te scheiden, Inderdaad, we zijn bedoeld om eeuwig te leven en niet om te sterven aan kanker, en onze kinderen zijn ervoor bedoeld om het levenslicht te zien, en niet als een miskraam te sterven. Het geloof in God laat ons ontdekken dat dat diepe gevoel klopt, dat die stellige overtuiging zinvol is, dat we zo niet bedoeld zijn. Dat gevoel valt op z’n plek als je de eerste bladzijden van de bijbel hebt gelezen. Als je vreugde van God hebt gehoord toen Hij zei: “het was goed”. Dat te geloven hangt maar niet in de lucht. Dat is gefundeerd. En daar mag je rond voor uitkomen. Je bent niet gek als je dat gelooft. Morgenochtend, als je college bij de koffie vraagt hoe je weekend was en je zegt dat je naar de kerk bent geweest en hij komt, die vraag, Stel een tegenvraag: hoe kun jij praten over ellende in de wereld, als alles er alleen maar toevallig is? hoe kom je daar zelf nou uit, dat het principe van het leven is dat de best aangepaste overleeft - waarom heb je daar moeite mee als er een tsunami langsraast of mensen sterven in Afrika? Durf het om te draaien! Juist dat we intense moeite kunnen ervaren met het kwaad, is een duidelijke aanwijzing dat we bedoeld zin voor méér. Dat het kwaad er is, en dat we het ervaren als kwaad, is een krachtig bewijs voor Gods bestaan! ** (Stap 3: We weten wat het antwoord niet is) Maar misschien zeg je: mooi gezegd allemaal, en ik moet zeggen dat er wat in zit, maar ik ben nog steeds boos op God en intens verdrietig. Door al dat gefilosofeer worden mijn pijn niet weggenomen. Gelukkig is het christelijk geloof geen filosofie. Maar het stellige geloof dat God zelf uit de hemel is gekomen om iets te doen aan onze ellende, onze pijn. Hij had er afstand van kunnen nemen. Tenslotte zijn wij bij God weggelopen en zijn toen alle problemen begonnen. De bijbel vertelt ons van het wonder dat Gods zoon mens is geworden. En dat hij helemaal naast ons is komen staan, midden in het lijden, midden in het kwaad. Zijn moeder raakte van hem in verwachting toen ze nog niet getrouwd was. Zijn vader Jozef stierf al voor hij publiek begon op te treden. Hij is nooit getrouwd geweest. Jezus bezat niets, zelfs geen eigen slaapplek. Hij werd het slachtoffer van politieke spelletjes. Hij werd verraden en verkocht. Niet toevallig is het symbool van het christelijk geloof een kruis. Ons geloof draait om een gekruisigde Heer. Om Jezus’ lijden te begrijpen, moeten we het begin van het evangelie goed lezen, speciaal het Johannes evangelie. Johannes vertelt in 1,18 dat de zoon van God eeuwig bij zijn hemelse vader is geweest. Je proeft iets van de eeuwige liefde tussen hen. Maar aan het eind van zijn leven wordt Jezus gescheiden van zijn Vader. Hij hangt aan het kruis, van God en mensen verlaten. Als een bekende zich tegen je keert is dat pijnlijk. Als je verkering uitgaat voelt dat rot. Maar als je man / vrouw zich tegen je keert? Of als je kind zich van je afkeert? We kunnen ons totaal niet voorstellen hoe het voelde voor Jezus, die eeuwig had geleefd met de liefde van de Vader, die te verliezen. Jezus lijden moet onverdraaglijk zijn geweest. Niet voor niks schildert het evangelie ons hoe bang Jezus werd. In de tuin van Getsemané bracht alleen het naderen van dit moment bij Jezus teweeg Hij voelde zich onrustig en angstig worden 34 en zei tegen hen: ‘Ik voel me dodelijk bedroefd; blijf hier waken.’ En: Zijn zweet viel in grote druppels als bloed op de grond. Deze ervaring overtreft onze ellende eindeloos. Jezus is naar de aarde gekomen om in onze plaats de godverlatenheid te dragen. De bijbel noemt hem het lam van God dat de zonde van de wereld wegneemt. Jezus kwam om een eind te maken aan al het slechte. Hij moest voor onze schuld betalen zodat hij op een dag een definitief eind kan maken aan alle ellende, zonder een eind te maken aan ons. Volgende week vieren we het heilig avondmaal. We vieren dat het brood dat wordt gebroken en uitgedeeld, symbool is voor het lichaam van Jezus, dat werd gegeven tot een volkomen verzoening van al onze zonden. En dat de wijn die we drinken staat voor het bloed van Jezus. We vieren dat in zijn dood ons leven ligt. “Als er een God is, waarom is er dan zoveel ellende op de wereld?” We weten wat het antwoord niet is. God laat het niet toe omdat hij niet van ons houdt. Hij laat het niet toe omdat hij onverschillig staat tegenover mensen. Nee, want God neemt onze ellende en ons lijden zo serieus dat hij bereid was ze op zich te nemen. In deze weken voor het kerstfeest denken we eraan dat Jezus is geworden Immanuël. God met ons! ** (Stap 4: Hoe het christelijke geloof veel meer biedt dan het antwoord op de vraag!) Is het niet geweldig te weten dat God helemaal naast ons is komen staan in het lijden? Het christelijk geloof biedt nog méér dan dat. Jezus is niet alleen gestorven voor ons, hij is ook opgestaan uit de dood voor ons. Op een dag maakt Hij een eind aan deze wereld vol lijden. Als je naar de laatste bladzijden van de bijbel gaat, zie je hoe God de wereld nieuw maakt. Je ziet een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Waar God zal wonen bij de mensen. Hij zal alle tranen van hun ogen afwissen. Geen rouw, geen verdriet zal er meer zijn. Waar ze leven in zijn volmaaktheid, zijn stralende geluk, zijn liefde. Waar ieder zijn bestemming bereikt. Een nieuwe wereld waar gerechtigheid woont. Ik hou ervan om het nieuws te volgen. Krant, nu.nl tv. Maar telkens valt me op hoe hopeloos het nieuws eigenlijk is. Onze wereld heeft geen hoop. De eurocrisis, de milieuvervuiling, de opwarming van de aarde. Nog meer mensen op de vlucht. Nog meer allesverwoestende orkanen, nog meer tsunami’s. Ik ben ervan overtuigd dat het lijden van deze tijd in geen verhouding staat tot de luister die ons in de toekomst zal worden geopenbaard. (Romeinen 8:18) Overdenk deze woorden eens. Misschien vond je niets in deze preek troostvol of steekhoudend. Laat deze woorden eens binnenkomen. Wat jij meemaakt, wat mensen om je heen meemaken, wat er allemaal op deze wereld gebeurt, Het staat in geen verhouding tot wat er gaat gebeuren. God draait alles om. Hij zal hoogstpersoonlijk antwoord geven op de vraag: “Als er een God is, waarom is er dan zoveel ellende op de wereld?” Juist in deze weken van Advent, wat letterlijk betekent: “komst”, kijken we daar naar uit. Volgende week, als we avondmaal vieren, dan oefenen we ons in verwachten. We kijken met heel de schepping reikhalzend uit naar de dag dat Jezus terugkomt. |