| Jacobus 1:19-26 (8 augustus 2010) |
|
Hoe zit dat nou met die goede werken, met die goede daden die je van christenen mag verwachten? Aan de ene kant zegt Gods woord dat het helemaal niet draait om onze goede werken. Wat wij allemaal wel niet doen voor God brengt ons geen stap dichter bij de hemel. Alleen geloof! Alleen Jezus is de weg naar God. Aan de andere kant lezen we toch duidelijk dat het noodzakelijk is dat wij iets doen voor God. Dat wij doen de wil van de Vader, die in de hemelen is. Het kan niet anders zelfs. "Vergis u niet: alleen horen is niet genoeg, u moet wat u gehoord hebt ook doen." (Jakobus 1) Dat is de schijnbare tegenstelling, de paradox van het geloof. Het kán niet anders dan dat wij leven als christenen, maar als we het doen draagt het niets bij aan onze verlossing. Of, andersom gezegd: we kunnen niets bijdragen aan onze verlossing; maar toch moeten we ook leven zoals God het wil. Hoe kunnen die 2 samengaan? Dat is een geheim. ** En dan is er ook nog een andere schijnbare tegenstelling: Wie doet wat? Als we als christen leven dan zijn dat aan de ene kant onze eigen keuzes. Wat wij aan goeds doen, dat doen wij zélf. We maken bewuste keuzes als christenen. We denken na over onze keuzen, en leíden ons leven. Soms is dat heel makkelijk, maar vaak genoeg is het ook best moeilijk. Hoe reageren wij nu echt goed op de mensen om ons heen? Je moet geduldig zijn, zegt het nieuwe testament. Maar tegelijk moet je niet passief toekijken bij geknoei en kwaad. Als iemand ons steeds maar vraagt om te helpen, laten we ons dan gebruiken, ga je nog een kilometertje mee, of helpen we juist door eens te zeggen: doe jij dat zelf eens? Jij moet nadenken, jij moet iets zeggen, jij moet iets doen. Maar tegelijk heeft de Here Jezus het in Matteüs 7 over vruchten aan een boom, en spreekt Paulus bijvoorbeeld over vrucht van de Heilige Geest. Hoe je het ook keert of wendt, vruchten doe je niet. Vruchten groeien, groeien vanzelf, onwillekeurig. Wat een vrucht is, is niet een gevolg van jouw daden. Het is zo gegroeid, zo gegaan. Je staat er zelf bij te kijken, om zo te zeggen. Hoe kan dat samen gaan? Wat wij expres doen is tegelijk een vrucht, een effect. Wat vanzelf groeit is tegelijk iets dat wij zelf en expres doen. ** Twee schijnbare tegenstellingen. Twee geheimen. Het eerste is dat het aan de ene kant niet gaat om wat wij dóen. Onze goede werken zijn op zichzelf genomen waardeloos. En tegelijk zijn ze onmisbaar. Het tweede is dat wij dingen doen, ónze actie. En dat ze tegelijk vanzelf gaan. Spontaan gegroeide vruchten. Hoe zit dat nu in elkaar? Het geheim is dat ik veranderd wordt door Gods Geest. Verander in een dankbaar mens. Het geheim is dat ik verander in iemand die dankbaar is. Verandering, dáár gaat het om in het leven van een christen. ** Hoe werkt dat met dankbaarheid? Als iemand jou helpt met een probleem en je voelt je echt geholpen, dan wil je ook graag laten merken dat je blij bent met de hulp. Dan wil je ook graag iets terugdoen. Als dat gevoel ontbreekt, dan bèn je eenvoudig niet dankbaar, ook al zeg je nog zo hard van wel. En wát je dan doet, uit dankbaarheid, dat is ook niet als prestatie bedoeld, als iets wat jij nu eens goed gedaan hebt, als iets waar nu die ander jou weer dankbaar voor zou moeten zijn. Als je dankbaar bent is er iets in jezelf veranderd. Je doet niet dankbaar, je bent dankbaar, als het goed is. En vanuit wat er in jezelf veranderd is, ga je dan ook optreden, doen, denken, praten, en zo voort. En net als met ons leven als christenen kost dat soms best moeite. Je moet nadenken over hoe je je dank het best vorm kunt geven, over wat die ander mooi zou vinden, waar hij of zij blij mee zou zijn. Maar die moeite is ergens heel vanzelfsprekend. Als die ander er blij mee is, en zegt: jo, daar heb je veel moeite voor gedaan, zeg je vanzelf: 'Och, het was niets. Dat is toch logisch?' Het was niets. Onze goede werken hebben geen eigen waarde voor God. Hoeveel moeite we ook gedaan hebben voor Hem, het blijft altijd iets van: maar natuurlijk, dat is toch logisch? "Precies wat Christus zegt: wanneer jullie alles gedaan hebben wat jullie is opgedragen, zeg dan: “Wij zijn maar knechten, we hebben enkel onze plicht gedaan.”’ (Lucas 17:10) Het eigenlijke geheim in het leven van christenen zit hem in wat er in ons verandert. En als dat in ons niet veranderd is wat we doen niet alleen waardeloos, maar nog veel erger dan dat: een belediging. Net als bij dat dankbaar zijn. Als wij niet dankbaar zijn, maar wel dankbaar doen, dan is dat ook een belediging. Als wij iemand geholpen hebben en hij vleit ons wel en bedankt ons wel met woorden, maar je merkt dat het niet écht is, dan krijgen we vanzelf een vervelend gevoel over ons. Ja, wel Heer, Heer, zeggen, maar je niks van Jezus aantrekken en Hem laten voor wie Hij is, dat is net zo. Moet je je ‘ns voorstellen: Jij hebt iemand geholpen, en zij geeft jou een cadeautje terug, zo van: dan ben ik er maar van af, staan we weer quitte, dan denk je toch: weet je wel wat ik voor je gedaan heb? Ben jij niet dankbaar? Is het niet tot jou doorgedrongen wat er gebeurd is? En wat dacht je dat de Here Jezus zou zeggen als wij wat goede dingen zouden doen om van Hem af te zijn? Als het lezen uit de bijbel, het bidden, naar de kerk gaan, het bezoeken van kring, het betalen van vvb, als dat voor ons allemaal verplichtingen zijn en we er het gevoel bij hebben: staan we nu weer quitte Heer, is het nu genoeg? dan is dat zo vermoeiend voor ons en zo beledigend van God. Het eigenlijke punt in ons leven als christenen zit hem juist daar, dat wij dankbaar zijn. Als dát in ons verandert dan gaat er ook wat gebeuren. Dan willen we zelf iets doen wat God, wat de Here Jezus mooi zou vinden, of goed, wat Hem een plezier doet. Dan willen we zelf, dat is weer dat geheim van ons christenleven. Het geheim van de dankbaarheid is ten diepste het geheim van de Geest. "Ik zal jullie een nieuw hart en een nieuwe geest geven, ik zal je versteende hart uit je lichaam halen en je er een levend hart voor in de plaats geven. Ik zal jullie mijn geest geven en zorgen dat jullie volgens mijn wetten leven en mijn regels in acht nemen." (Ezechiël 36:26-27) Hoor je? Het wordt je gegeven. En tegelijk: je krijgt een opdracht. "De vrucht van de Geest is liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, 23 zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Wie Christus Jezus toebehoort, heeft zijn eigen natuur met alle hartstocht en begeerte aan het kruis geslagen. 25 Wanneer de Geest ons leven leidt, laten we dan ook de richting volgen die de Geest ons wijst" (Galaten 5:22-25) Hoor je? Het wordt je gegeven. En tegelijk: je krijgt een opdracht. Wie doet wat? Het is een geheim. Maar er zit wel een volgorde in: eerst werkt God, dan werken wij mee. Eerst verandert God ons, dan gaan we zelf leven als veranderde mensen. Het gaat niet buiten ons om. God schakelt ons helemaal in. Maar hij maakt het nieuwe leven ook echt mogelijk. Ik denk wel ‘ns: het zou voor God toch veel makkelijker zijn om ons in 1 klap te veranderen, van het ene op het andere moment. Maar de Geest kiest de moeilijke weg. Ons stukje bij beetje veranderen, een leven lang. Juist zo betrekt Hij ons erbij, juist zo wordt het een verandering van binnen uit. Zal het altijd lukken, leven als christen? We weten wel beter! Vaak zal het niet lukken wat we graag willen doen voor God. Maar dat is niet zo belangrijk meer. Als een kind een tekening voor je maakt omdat-ie blij is met je, dan zeg je ook niet: foei, er zit een fout in, het is niet mooi genoeg. De catechismus zegt dat onze beste werken onvolmaakt en met zonden bevlekt zijn. Maar weet je? Dat zal God een zorg wezen. Het gaat Hem er om dat het inderdaad onze beste werken zijn, dat ze voortkomen uit onszelf, dat wij ze gedaan hebben om Hem een plezier te doen. Maar moet God ons nou dankbaar zijn voor wat wij doen? En ons belonen met de hemel voor onze goede daden? We moeten vooral niet denken dat God óns nu dankbaar zou moeten zijn voor onze dankbaarheid. Wij presteren niets door blij te zijn met wat we krijgen. Alsof onze dankbaarheid ook maar enigszins in verhouding staat met wat God geeft. Als wij ons inzetten voor God, voor de Here Jezus, omdat wij zelf willen doen wat Hij goed vindt, dan kijkt God naar wat wij zelf wilden, naar ons zelf. Hij is de God die het hart aanziet en niet wat voor ogen is. En op het hart komt het dus aan. Op dat wij dankbaar zijn. Hoe word je dankbaar? We kunnen allerlei stunts uithalen om dankbaar te doen, maar wat brengt ons er uiteindelijk toe om dankbaar te zijn? Is dat iets van: ja, dat moet je maar gegeven worden? Dat moet je maar overkomen? Nee. Er is een antwoord op de vraag: wat brengt ons er toe om dankbaar te zijn? Alleen, het is maar een heel klein antwoord, een heel smal antwoord: je helemaal concentreren op de Here Jezus zelf, op wat je van Hem krijgt, en vergeten wat jij zelf allemaal kunt en doet. Daar is een smalle weg en een nauwe poort, niet een brede weg, waarop wij van alles en nog wat te doen hebben en presteren kunnen, maar het leven met een enkele Heer, Iemand die ons hart verovert en ons leven raakt. Het is niet voor niets, denk ik, dat de Here Jezus dat zelf een weg noemt. Op een weg moet je gaan. Het gaat er om dat wij met Jezus léven. Anders gaat het net als zovaak onder ons: je krijgt iets van een ander, hulp, iets moois, en dan ben je best wel dankbaar, maar dan gaat het leven verder en komen er andere dingen, en op een gegeven moment ben je dankbaar gewéést. Als we met Jezus niet léven ebt onze dankbaarheid weg en gaan we toch weer onze eigen gang. En dan kan Hij met reden zeggen: Ik heb je niet gekend, toch? Ik denk dat dit een heel belangrijk aspect is aan het geheim van ons christenleven. Want als we eerlijk naar onszelf kijken dan merken we maar al te vaak dat het wel degelijk kan dat wij niet dankbaar zijn en daarom ook niet vanuit die dankbaarheid leven. En dat is niet iets om gemakkelijk over te doen. Of je er maar bij neer te leggen. Want dat is een teken dat er iets mankeert aan onze verbondenheid met de Here Jezus. Door waar geloof in Christus ingeplant zijn, dat gaat juist over die verbondenheid met Hem. Echt geloof bestaat niet uit maar even ja zeggen en dan weer je eigen gang gaan, maar laat je telkens weer je concentreren op Hem. Hij, wie Hij voor ons is, roept onze dankbaarheid op. Als dat niet zo is, is een en ander kennelijk nog niet tot ons doorgedrongen, of zijn we het vergeten. En dan loopt heel dat geheim van ons christenleven uit ons bestaan weg. Dan wordt het ook niet eens meer een christenleven, maar is het een soort normen-en-waarden bestaan, of een oppassende burgerzin waarin we ons netjes gedragen. Waarin we proberen ons aan onze eigen regels te houden en onze eigen doelen te bereiken. Maar dat nette leven van ons, dat interesseert God nu net niks. Wat Gód interesseert is ons hart, is ons zelf, is waaróm wij dingen doen of laten, zeggen of denken. Maar - zijn wij er op gericht om Hem een plezier te doen, te doen wat Hij goed en mooi vindt, willen we ons inzetten voor Hem, dan is Hij blij met alles wat wij doen, zoals wij blij zouden zijn met wat voor cadeau ook maar waar echte blijdschap en dankbaarheid uit blijkt. Zie je, zo is uiteindelijk de Here Jezus zelf, en Hij alleen het geheim van ons christenleven. Als tot ons doordringt wie Hij voor ons is, en ons hart geraakt wordt door wat Hij ons geeft, dan verandert er iets in ons. We worden blij, dankbaar, en krijgen zin om te doen wat Hem een plezier doet. "Want het is God die zowel het willen als het handelen bij u teweegbrengt, omdat het hem behaagt" (Filippenzen 2:13) Dat willen we zelf, ook als het eens wat moeite kost of als we er eerst niet goed uitkomen. Wat we dan gaan doen, dat zullen onze beste werken zijn. Niet volmaakt zullen ze zijn, maar dat interesseert de Here Jezus echt niets. Als ze maar van óns zijn. En veel zal het allemaal niet betekenen. Ach, het was niets, zeggen we zelf. Let maar niet op mij, zeggen we zelf. Want wij zijn veel te blij met Jezus. Zijn leven voor ons leven, zijn gaven, waar we niet maar één moment, maar een heel leven van mogen genieten. Een nauwe poort: alléén Jezus, en een smalle weg: alléén letten op Hem, maar Hij voert naar het leven. En dat merk je vandaag al. Lekker relaxt: "Als u probeert door God als een rechtvaardige te worden aangenomen door de wet na te leven, bent u van Christus losgemaakt en hebt u Gods genade verspeeld… Belangrijk is dat men gelooft en de liefde kent, die het geloof zijn kracht verleent." (Galaten 5). Je wilt niets liever dan God een plezier te doen, en wat er dan komt is altijd goed: een vrucht gegroeid aan dankbaarheid, een vrucht gegroeid aan de Geest. Is dat geen mooi geheim? Begroeting en mededelingen Zingen: Liedboek 255:1+2 “Ere zij aan God de Vader” Persoonlijk gebed, votum en groet (staande) Zingen: Gereformeerd Kerkboek 154 “Ach wat moet ik toch beginnen” (staande) Gebed om de opening van Gods Woord 1e Schriftlezing: Matteüs 7:13-23 2e Schriftlezing: Jacobus 1:19-26 Zingen: Ps 18:9 Tekst: zondag 24 Verkondiging Zingen: Liedboek: 78:1+2+3+4 “Laat m’ in u blijven” Dankzegging en voorbeden Collecten Zingen: Ps 1:1+2 Geloofsbelijdenis (staande) Zingen: Gereformeerd Kerkboek 111:1+2 / Opwekking 71 “Jezus leeft in eeuwigheid” (staande) Zegen (staande)
|